Cúm A ở người cao tuổi không chỉ gây sốt, ho, đau nhức cơ thể mà còn có thể dẫn đến viêm phổi, suy hô hấp.
Tuổi cao, khả năng đào thải đờm giảm, bệnh nền và những sai lầm trong chăm sóc, điều trị khiến nguy cơ biến chứng tăng lên.
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A gây ra, trong đó các chủng H1N1, H3N2 thường lưu hành ở người. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng người cao tuổi, đặc biệt từ 65 tuổi trở lên, có nguy cơ cao gặp biến chứng nặng.
Ở nhóm tuổi này, cúm A có thể làm tổn thương đường hô hấp, gây viêm phổi do virus hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn gây viêm phổi thứ phát. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có thể gặp các biến chứng nghiêm trọng như suy hô hấp, đợt cấp bệnh phổi mạn tính, thậm chí đe dọa tính mạng.
1. Khả năng đào thải đờm suy giảm, dễ gây tắc nghẽn đường thở
Khi virus cúm A xâm nhập đường hô hấp, niêm mạc tăng tiết dịch nhầy nhằm giữ lại và hỗ trợ loại bỏ tác nhân gây bệnh. Phản xạ ho, khạc đờm đóng vai trò quan trọng trong việc làm sạch đường thở, giúp hạn chế dịch tiết và mầm bệnh tích tụ trong phổi.
Tuy nhiên, ở người cao tuổi, sức cơ hô hấp suy giảm, phản xạ ho có thể kém hiệu quả, khả năng khạc đờm hạn chế. Khi mắc cúm, tình trạng sốt, đau nhức cơ thể, mệt mỏi, khó thở, ăn uống kém và mất ngủ càng khiến người bệnh kiệt sức, giảm khả năng làm sạch đường thở.
Đờm nhớt tích tụ có thể gây tắc nghẽn đường thở, ảnh hưởng thông khí và tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Đồng thời, virus cúm gây tổn thương niêm mạc đường hô hấp, làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên, khiến người bệnh dễ mắc thêm các nhiễm trùng khác, trong đó có viêm phổi do vi khuẩn.
Bên cạnh đó, người cao tuổi thường mắc các bệnh mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản, đái tháo đường, bệnh tim mạch. Những bệnh lý này khiến chức năng hô hấp và khả năng đáp ứng miễn dịch suy giảm, làm tăng nguy cơ cúm kéo dài, diễn biến nặng và xuất hiện biến chứng.
2. Tự mua thuốc, lạm dụng kháng sinh khiến bệnh khó kiểm soát
Một sai lầm phổ biến là cho rằng cúm A chỉ gây ho, sốt, sổ mũi thông thường nên chủ quan, tự điều trị tại nhà hoặc mua thuốc theo triệu chứng mà không tham khảo ý kiến bác sĩ.
Đặc biệt, nhiều người có thói quen tự mua kháng sinh khi bị sốt, đau họng, ho nhiều. Tuy nhiên, cúm A do virus gây ra nên kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus cúm. Thuốc này chỉ được sử dụng khi có chỉ định điều trị nhiễm khuẩn hoặc bội nhiễm vi khuẩn.
Việc lạm dụng kháng sinh có thể gây tác dụng phụ, rối loạn tiêu hóa, dị ứng và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Sử dụng thuốc không phù hợp cũng khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm điều trị cúm bằng thuốc kháng virus khi có chỉ định.
Ở người cao tuổi, nhất là người có bệnh nền, việc tự điều trị còn tiềm ẩn nguy cơ tương tác thuốc, ảnh hưởng chức năng gan, thận và làm bệnh diễn biến phức tạp hơn.
3. Kiêng tắm gội, ăn uống thiếu chất, không nghỉ ngơi đủ
Một số người cao tuổi khi mắc cúm thường kiêng tắm gội, đánh răng, súc miệng hoặc kiêng nhiều loại thực phẩm như thịt gà, hải sản, tôm, chuối... Ngoài ra, thói quen cố gắng làm việc, không nghỉ ngơi đầy đủ cũng khiến cơ thể khó hồi phục.
Thực tế, cúm gây sốt, tăng tiết mồ hôi và dịch đường hô hấp. Nếu vệ sinh cá nhân không đảm bảo, môi trường sống không sạch sẽ, người bệnh có thể tăng nguy cơ nhiễm trùng. Việc kiêng khem quá mức khiến cơ thể thiếu năng lượng, protein và các dưỡng chất cần thiết cho hoạt động miễn dịch.
Người mắc cúm cần được nghỉ ngơi, ăn uống đầy đủ, lựa chọn thực phẩm mềm, dễ tiêu, phù hợp với khả năng ăn uống và bệnh lý nền. Có thể tắm gội bằng nước ấm khi sức khỏe cho phép, tránh nhiễm lạnh, đồng thời duy trì vệ sinh răng miệng và đường hô hấp.
Chủ động phòng cúm, phát hiện sớm dấu hiệu biến chứng
Virus cúm A lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn và hạt khí dung chứa virus phát tán khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện. Virus cũng có thể lây qua bàn tay hoặc bề mặt nhiễm virus khi người bệnh chạm vào mắt, mũi, miệng. Để phòng ngừa cúm ở người cao tuổi, cần thực hiện các biện pháp sau:
- Tiêm vaccine cúm hằng năm theo khuyến cáo của nhân viên y tế. Người từ 65 tuổi trở lên có thể được tư vấn lựa chọn loại vaccine phù hợp với nhóm tuổi.
- Hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hô hấp, tránh tụ tập tại nơi đông người khi dịch cúm gia tăng; đeo khẩu trang ở không gian công cộng, kín hoặc đông người.
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
- Giữ nhà ở thông thoáng, vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, điện thoại, công tắc đèn.
- Duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, uống đủ nước, vận động phù hợp, ngủ đủ giấc và không hút thuốc lá.
- Tuân thủ điều trị các bệnh lý nền, không tự ý ngừng thuốc hoặc sử dụng thuốc khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Đặc biệt, người từ 65 tuổi trở lên khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, đau cơ, đau đầu, mệt mỏi, sổ mũi cần được thăm khám sớm. Bác sĩ có thể đánh giá tình trạng bệnh và cân nhắc sử dụng thuốc kháng virus phù hợp, nhất là khi người bệnh có nguy cơ cao biến chứng.
Nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, tím môi, lú lẫn, lơ mơ, sốt kéo dài hoặc tình trạng bệnh nặng lên sau khi đã có dấu hiệu cải thiện, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo viêm phổi hoặc biến chứng nghiêm trọng của cúm A.
Nguồn : suckhoedoisong
